Rabobank stopt met MT940 op 15 november 2026: zo weet je welke bankkoppeling omvalt

De meeste Rabobank-klanten merken op 15 november 2026 helemaal niets. Hun boekhouding haalt de transacties op via een bankkoppeling, en die loopt niet over een bestand. Merk je het wel, dan zit het in een hoek waar je zelden kijkt: een maandelijkse download die iemand met de hand doet, een oud pakket dat elke nacht een bestandje inleest, of een betaalbatch die je uit je salarissoftware trekt.

Op die datum stopt Rabobank met MT940 en MT942. Op precies dezelfde datum gaat er iets anders in dat op dezelfde bankpagina staat maar zelden de kennisbanken van boekhoudpakketten haalt: adresgegevens in je betaalopdrachten moeten gestructureerd zijn. De eerste verandering raakt wat er binnenkomt. De tweede raakt wat er uitgaat.

Deze gids beantwoordt de vraag die je bank en je boekhoudpakket allebei laten liggen. Niet wat camt.053 is, maar welke van jouw stromen hierdoor omvalt, wie hem omzet, en wat er voor 15 november 2026 klaar moet staan.

Wat er stopt, en wat er tegelijk in gaat

camt.053 is het XML-bestand waarin je bank het dagafschrift levert: openings- en eindsaldo, en per transactie het bedrag, de tegenrekening, de datum, het betalingskenmerk en de omschrijving, elk in een eigen veld volgens de ISO 20022-standaard. Het vervangt MT940, het platte tekstformaat dat SWIFT in de jaren tachtig introduceerde. Voor de intradagrapportage vervangt camt.052 de MT942.

Op de formatenpagina van Rabo Business Banking, voor het laatst bijgewerkt op 17 juni 2026, staat het in één zin: vanaf 15 november 2026 stopt Rabobank met de ondersteuning van de MT formaten. Dat gaat verder dan afschriften alleen. MT101, het formaat waarmee grotere organisaties betaalopdrachten aanleveren, wordt pain.001. Rabobank ondersteunt van elk XML-formaat twee generaties naast elkaar, de 2009-versie en de 2019-versie, en adviseert zelf om meteen op 2019 te gaan zitten.

De tweede verplichting valt op dezelfde dag en komt niet van Rabobank maar uit de sector. Vrije tekst als adres verdwijnt uit het betalingsverkeer. Volgens de Betaalvereniging gaat dat in twee stappen: op 14 november 2026 voor wereldwijde overboekingen buiten SEPA, op 15 november 2026 voor SEPA-overboekingen, instant betalingen en incasso's. Vanaf dat moment worden opdrachten met ongestructureerde adresgegevens afgekeurd en niet verwerkt. Volledig gestructureerd betekent straatnaam, huisnummer, postcode, plaatsnaam en landcode elk in een eigen veld. De hybride vorm, met plaatsnaam en landcode gestructureerd plus maximaal twee vrije regels, mag ook nog. Bij Eurobetalingen blijven adresgegevens optioneel, maar stuur je ze mee, dan moeten ze aan die vorm voldoen.

BNG Bank noemt de aanleiding er eerlijk bij: de aanscherping komt uit de regelgeving tegen witwassen en terrorismefinanciering. Dat is geen bankkeuze waar je omheen kunt onderhandelen.

Eén ding voor de rust. Rabobank is de enige Nederlandse grootbank met een harde datum, maar niet de eerste bank: BNG stopte al op 1 augustus 2026, na een eerder aangekondigde datum van 1 februari 2026 die op klantverzoek was verlengd. ABN AMRO laat je nog gewoon kiezen tussen MT940 en camt.053 en noemt geen einddatum. ING doet hetzelfde: op zijn overzicht van bestandsformaten staan voor het elektronisch dagafschrift MT940 en camt.053 nog gewoon naast elkaar, zonder einddatum, met alleen de waarschuwing dat wie adresgegevens in zijn batches meestuurt uiterlijk 15 november 2026 de nieuwste bestandsindeling nodig heeft. Bank je elders, dan ben je later aan de beurt, niet vrijgesteld.

Welke van jouw stromen dit raakt

Hier gaat het bij bijna iedereen mis: mensen inventariseren pakketten, en de vraag gaat over stromen. Eén boekhoudpakket kan tegelijk een automatische bankkoppeling hebben, een handmatige upload voor de spaarrekening, en een betaalbestand dat eruit komt. Alleen dat middelste bestand valt om.

Vier stromen, en ze reageren totaal verschillend.

• De automatische bankkoppeling. Je pakket haalt de transacties zelf op bij Rabobank, via de Rabo BoekhoudKoppeling of via PSD2. Daar zit geen MT940 tussen. De formaatwissel raakt deze stroom niet.
• De handmatige download en upload. Iemand haalt maandelijks een bestand op in Rabo Business Banking en sleept het in de boekhouding. Dit is de grootste groep, en de goedkoopste oplossing: in de downloadstap kies je voortaan camt.053. Yuki zegt het onomwonden tegen zijn eigen klanten: vanaf 15 november 2026 kunnen banktransacties alleen nog handmatig met camt.053 worden geïmporteerd.
• Het bestand dat een eigen systeem voedt. Een reconciliatiescript, een ledenadministratie, een verhuur- of servicepakket dat elke nacht een MT940 inleest en er zelf boekingen van maakt. Hier zit het echte werk, en hier is de kans het grootst dat niemand meer weet wie die inleeslaag ooit schreef.
• De uitgaande betaal- en incassobatch. Het pain.001- of pain.008-bestand dat je boekhoud- of salarispakket genereert. Het formaat blijft, de adresvelden erin veranderen.

Wat je nodig hebt voordat je begint

De inventarisatie strandt zelden op techniek en bijna altijd op rechten. Je hebt een login nodig die de koppelingen in Rabo Business Banking mag zien, en je hebt iemand nodig die weet welk systeem dat nachtelijke bestandje inleest. Regel die twee eerst, dan is de rest een middag.

• Een Rabobank-login met de juiste rol. Om koppelingen te leggen of in te trekken in Rabo Business Banking Pro heb je de rol Eigenaar of BeheerderPlus nodig. Die twee kunnen de bevoegdheid doorgeven aan een Beheerder of Functionaris.
• Een lijst van datastromen per rekening, niet per pakket. Zakelijke rekening, spaarrekening, G-rekening en creditcard hebben vaak elk hun eigen route.
• Toegang tot de downloadfunctie in Rabo Business Banking, zodat je nu al een camt.053 naast je MT940 kunt trekken.
• Een testadministratie of een periode die je nog mag corrigeren, om de eerste inlees te proberen zonder je echte boekjaar te raken.
• De naam van wie je maatwerkinleeslaag ooit bouwde, en de vraag of je de broncode hebt.
• Je afsluitkalender tot en met februari 2027, met de kwartaalaangifte en de jaarafsluiting erin.

De stappen: van inventarisatie tot een stroom die camt spreekt

Je gaat een bankkoppeling migreren van MT940 naar camt.053: eerst vaststellen welke stromen er lopen en wie ze voedt, dan één periode in beide formaten naast elkaar leggen, daarna de afletterregels opnieuw zetten, en pas als een volledige maand aan beide kanten identiek boekt de oude stroom uitzetten. Negen stappen.

1. Tel stromen, niet pakketten. Schrijf per rekening op wat er binnenkomt en wat eruit gaat, en langs welke weg. Een pakket dat "gekoppeld is" blijkt vaak drie routes te hebben, waarvan er twee ooit met de hand zijn ingericht en sindsdien vergeten.

2. Kijk in Rabo Business Banking welke koppelingen er echt staan. Ga naar Instellingen, dan Autorisaties, veiligheid en privacy, dan Koppelingen. Daar staat per boekhoudpakket welke toestemmingen actief zijn. Staat jouw pakket er, dan loopt die rekening over een koppeling en niet over een bestand.

3. Trek nu al één camt.053 naast je MT940. In de downloadfunctie kies je het formaat, de rekeningen en de periode. Let op de grens: je haalt maximaal drie opeenvolgende maanden per keer op. Doe dit over een periode die je al geboekt hebt, dan heb je meteen een referentie om tegenaan te vergelijken.

4. Kies bewust je versie. Rabobank levert camt.053 in twee smaken: de 2009-versie (camt.053.001.02) en de 2019-versie (camt.053.001.08). Elke versie heeft een eigen XML-namespace, en niet elk pakket leest ze allebei. SnelStart geeft zijn gebruikers voor precies dat geval het advies om het bestand als CAMT053-2009 te downloaden en opnieuw te importeren. Test beide voordat je kiest, want in november is dat geen experiment meer.

5. Vergelijk de boeking, niet het bestand. Laad beide bestanden over dezelfde periode in en leg het resultaat naast elkaar: beginsaldo, eindsaldo, aantal regels, en per regel het bedrag, de datum, de tegenrekeningnaam en de omschrijving. Het aantal regels is de belangrijkste controle, want daar zit de batchvalkuil uit de volgende sectie.

6. Zet je afletterregels en herkenningspatronen opnieuw. Alles wat op tekst matcht is verdacht. Een regel als "bevat het woord huur" of "begint met factuurnummer" hangt aan een veld dat in camt.053 anders is opgebouwd. Loop je regels langs op de nieuwe data, niet op de oude aanname.

7. Pak de uitgaande kant er meteen bij. Vraag je pakketleverancier één ding schriftelijk: levert jullie pain.001- en pain.008-bestand na 15 november 2026 gestructureerde adresvelden, en vanaf welke release. Controleer daarna je eigen crediteuren- en klantstamgegevens, want de bank kan geen postcode verzinnen die bij jou in één tekstveld staat geplakt.

8. Reken terug vanaf 15 november 2026. Neem die datum niet als deadline maar als breekpunt. Je wilt de nieuwe stroom een volledige maandafsluiting zien overleven voordat de oude wegvalt, en je wilt niet migreren in de week van je btw-aangifte. Live in september is een rustige planning, live in oktober is krap, en in november begin je niet meer.

9. Zet de oude stroom uit en bewaak de nieuwe. Stop pas met de MT940-download als een hele maand aan beide kanten identiek boekt. Zet daarna een controle op de nieuwe stroom, want een import die niet meer draait ziet er precies zo uit als een rustige week.

De valkuilen die deze omzetting eigen zijn

De batchregel klapt open. Dit is de valkuil die de meeste afletterregels sloopt. Bij MT940 zie je van een SEPA-batch alleen het totaalbedrag en de niet-uitgevoerde transacties als losse tegenboekingen, terwijl camt.053 zowel dat totaal als de details van de afzonderlijke transacties toont. Een incassobatch die gisteren één regel van 12.400 euro was, komt morgen binnen als 180 regels. Voor je aflettering is dat winst. Voor een script dat op één bedrag matcht is het een storing.

Boekingscodes bestaan niet meer. Gebruikt je administratie de codes uit MT940 om transactietypes te herkennen en naar het juiste grootboek te sturen, dan valt die logica om. BNG Bank zegt het voor zijn eigen migratie precies zo: bij camt.053 vervallen de boekingscodes uit MT940 en blijven alleen de transactiecodes over. Wie MT940 Structured gebruikte, gebruikte die transactiecodes al en heeft hier minder werk.

Het betalingskenmerk zit ineens ergens anders. In MT940 stond alles in één tekstblok. In camt.053 hebben het betalingskenmerk en de omschrijving hun eigen veld. Elke reguliere expressie die op posities of scheidingstekens in dat blok zoekt, moet opnieuw.

Je haalt de historie niet zomaar in. De downloadfunctie geeft maximaal drie opeenvolgende maanden per keer. Wie in december ontdekt dat de import sinds half november stilstaat, kan de gaten nog dichten. Wie het in maart ontdekt niet meer zonder de bank te bellen. Moet je een gat dichten, doe dat dan met de volgorde en de dubbelencontrole van het inhalen van een achterstand na een storing.

De koppeling die je dacht te hebben, is stil vervallen. Een bankkoppeling is geen eeuwig ding. De PSD2-toestemming voor Exact bij Rabobank moet je elke 180 dagen vernieuwen, en Jortt moest zijn klanten melden dat de oude Rabobank PSD2-koppeling op 9 februari 2026 automatisch is ontkoppeld. Een stroom die je in juli afvinkt als "veilig, dat is een koppeling", kan in oktober alsnog stilstaan om een heel andere reden.

Niemand merkt dat de nieuwe stroom niets doet. Een import die stopt geeft geen foutmelding maar een leegte, dus is een hartslag per geslaagde run met een coulanceperiode van het normale interval de eerste voorziening die je aanzet, niet de laatste. In de weken dat je twee stromen naast elkaar hebt draaien is dat dubbel waar.

Alleen de ombouw wordt begroot. Laat je een inleeslaag herschrijven, vraag dan meteen wat het onderhoud per jaar wordt. Bij dertig onderzochte applicatiesystemen viel 79 procent van de levenscycluskosten na de oplevering, en camt.053 kent zelf ook versies die blijven opschuiven.

Vier routes, en waar elke route je afhankelijk van maakt

De eerlijke volgorde is: los het op in je eigen pakket als dat kan, en bouw pas als er niemand anders is. Voor de meeste ondernemers is dit geen project maar een instelling die je een keer omzet.

Die vierde route verdient een waarschuwing, want hij wordt nu actief aangeboden en klinkt als de makkelijke uitweg. Een conversiedienst ontvangt de camt.053 van je bank, zet hem om naar MT940 en levert dat bestand af waar jouw software het verwacht. Dat werkt, en het koopt je tijd. Je haalt er wel een partij bij in de keten tussen je bank en je grootboek, je levert de rijkere gegevens van camt.053 meteen weer in, en de vertaling zelf is minder triviaal dan de belofte doet vermoeden: De Betaalfabriek noemt de vertaling van retour- en weigeringscodes een van de lastiger onderdelen van zo'n conversie. Kies hem bewust als overbrugging met een einddatum, niet als eindantwoord.

De nulroute bestaat ook. Lopen al je rekeningen via een bankkoppeling en heb je geen eigen bestandsverwerking, dan doe je niets. Moneybird schrijft in zijn eigen kennisbank dat MT940-bestanden gaan verdwijnen en volledig vervangen worden door de CAMT.053 bestanden en adviseert daarom camt.053 zodra je toch met de hand uploadt. Voor de meeste kleine administraties is dat het hele verhaal. Twijfel je of je pakket hier goed in zit, dan is dit precies het soort vraag waarop je een boekhoudpakket op koppelbaarheid kiest in plaats van op functielijstjes.

Hoe dit er in de praktijk uitziet

Stel: een installatiebedrijf met dertig man, drie Rabobank-rekeningen en een G-rekening. De boekhouding loopt in Exact Online, gekoppeld via PSD2. Er draait ook een servicepakket voor onderhoudscontracten dat elke nacht een MT940 van de hoofdrekening inleest om betaalde termijnfacturen af te vinken. De directeur denkt: ik heb een bankkoppeling, dit gaat niet over mij.

Bij het tellen van stromen komen er vier uit. De koppeling met Exact Online voor twee rekeningen: geen actie. De G-rekening, die buiten de PSD2-koppeling valt en maandelijks met de hand wordt geüpload: daar wordt het camt.053. Het servicepakket: dat is de echte klus. En de crediteurenbatch die maandelijks als pain.001 naar de bank gaat: die moet gestructureerde adressen gaan leveren.

De leverancier van het servicepakket antwoordt in juli dat camt.053-ondersteuning "op de roadmap staat". Dat is geen datum, dus wordt het een keuze. Ombouwen kost een project van enkele weken plus onderhoud, terwijl het pakket over twee jaar toch vervangen wordt. Een conversiedienst ertussen kost een abonnement en overbrugt precies die twee jaar. Ze kiezen de conversiedienst, met de vervangingsdatum als einddatum in het contract, en zetten die keuze op papier zodat de volgende financieel medewerker weet waarom die schakel er staat.

De G-rekening blijkt de verrassing. De eerste camt.053 levert twee keer zoveel regels op als de MT940 over dezelfde maand, omdat inhoudingen die eerst als één batchtotaal binnenkwamen nu per transactie zichtbaar zijn. De afletterregel die op dat totaalbedrag matchte, doet niets meer. Een half uur werk, mits je het in augustus ontdekt en niet op 16 november.

De uitgaande kant is het rustigst en het saaist: Exact Online levert de gestructureerde adresvelden, maar bij zeventig crediteuren staat het hele adres in één regel geplakt. Die opschoning is geen ICT-werk maar administratie, en juist daarom blijft hij liggen tot iemand hem inplant.

Wat dit eigenlijk van je vraagt

De omzetting zelf is klein. Voor verreweg de meeste ondernemers is dit een ander keuzemenu bij het downloaden en een middag hertesten. Wat 15 november 2026 afdwingt is iets anders: één keer echt opschrijven welke gegevensstromen je bedrijf in en uit gaan, langs welke weg, en wie ervoor verantwoordelijk is. Dat lijstje heb je nooit gemaakt omdat het nooit dringend was.

Rabobank is de eerste grootbank met een datum, en de omslag naar ISO 20022 loopt door de hele sector. Dezelfde beweging speelt bij softwareleveranciers, zoals bij de salariskoppelingen die vóór 1 maart 2027 van de SOAP-API van Nmbrs af moeten. Wie na deze ronde weet welke stromen er lopen en wie ze onderhoudt, doet de volgende in een week. Wie het lijstje weer niet maakt, gaat elke keer opnieuw op zoek naar de vraag welk systeem dat bestandje eigenlijk inleest.