Unit 42 adviseert isolatie van scripts na de Optimizely-aanval
In aanvulling op de eerdere update over de aanmeldfout adviseert Unit 42 op 17 november om niet-noodzakelijke tags voor marketing, experimenten en analyse van inlog- en betaalpagina’s te verwijderen en betaalinvoer in een geïsoleerd cross-origin-iframe te plaatsen. Voor getroffen sites raadt het team ook aan wijzigingen in Optimizely-projecten en aangepaste code uit de aanvalsperiode te controleren en kaartgegevens uit eigen betaalformulieren als mogelijk blootgesteld te behandelen.
ABN AMRO bevestigde tegenover BNR dat een eigen site was geraakt; volgens de bank leek de malware zich specifiek op cryptowallets te richten en waren er geen aanwijzingen dat klanten of gebruikers van haar sites slachtoffer waren geworden, terwijl onderzoek en monitoring doorgaan. Voor Nederlandse organisaties betekent dit dat de beveiliging van inlog- en betaalpagina’s ook afhangt van welke externe scripts daar draaien en wie projectcode bij een leverancier kan wijzigen.
Report URI noemt BBC, Zoom, HSBC en GitLab
In aanvulling op de eerdere update over de opschoning meldt Report URI dat ook BBC, CNN, Zoom, HSBC, GitLab, Ledger en Peacock op de lijst staan als organisaties met besmette Optimizely-snippets; de domeintabel noemt onder meer bbc.com, zoom.com, gitlab.com en HSBC-sites in verschillende regio’s. Bij HSBC blokkeerde de content security policy (CSP) track.js en de datadiefstal, maar de inline kopie van de payload draaide wel. De commandodomeinen gingen deels uit de lucht: 1688360.cc werd om 00:37 UTC op 17 november op clientHold gezet en loste niet meer op, webshell.lol kreeg om 03:37 UTC eveneens clientHold, eil786npto9u5bq.icu had geen IP-adres meer en 5vobauua3ojpklx.icu verwees nog wel naar een IP-adres maar reageerde niet. Report URI becijfert de ontvangsten op aanvallerswallets op circa 7.151 dollar (0,08528 BTC, 17,02 LTC, 662,9 USDT en 183,7 TRX, 0,0553 ETH en 82 USDT op BNB Smart Chain); op 17 november gingen 17,02 LTC om 04:11 UTC, 116 USDT om 04:13 en 0,0852 BTC om 05:39 uit de wallets, waarbij het USDT-ontvangstadres ook bij aanvallen in maart en op 3 november was gebruikt. De blockchaintransacties bevestigen crypto-ontvangsten en -afvoer, terwijl Report URI niet kan vaststellen hoeveel betaalkaarten, cookies of schermafbeeldingen zijn buitgemaakt of hoeveel iOS-apparaten zijn geraakt; voor Nederlandse organisaties is de lijst een blootstellingssignaal, geen bewijs van dataverlies bij iedere genoemde partij.
Salesforce schakelt Optimizely-scripts uit
Salesforce meldde op 17 november dat het uit voorzorg Optimizely-scripts op preview- en productieomgevingen uitschakelde terwijl het ongeautoriseerde wijzigingen aan scripts op bepaalde Salesforce-sites onderzocht. De scripts konden kwaadaardige code in bezoekersbrowsers laden; Salesforce zegt getroffen klanten te informeren als onderzoek ongeautoriseerde toegang tot hun gegevens vaststelt. Reuters meldt dat Equifax Optimizely stopzette en geen bewijs vond dat zijn systemen waren gecompromitteerd, terwijl IKEA de mogelijke impact op diensten en klanten onderzocht. Report URI meldde dat alle besmette Optimizely-bestanden die het volgde sinds 23:11 UTC op 16 november schoon bleven. Deze reactie maakt de controle concreet: inventariseer welke externe scripts op productie- en betaalpagina's laden en of kaartgegevens via eigen velden of gehoste betaalvelden lopen.
Optimizely bevestigt aanmeldfout als aanvalsingang
Optimizely bevestigt dat aanvallers via een kwetsbaarheid in de aanmeldflow van Experimentation kwaadaardige JavaScript aan klantprojecten toevoegden, waarmee de eerder onduidelijke toegang concreter wordt, meldt BleepingComputer.
Voor Nederlandse organisaties die experimentatiesoftware laden, raakt de fout de grens van hun eigen website: account- en projectbeveiliging bij de leverancier bepaalt mede welke code bezoekers in hun browser uitvoeren.
De statusmelding bevestigt dat de kwetsbaarheid is verholpen, de geïnjecteerde code is verwijderd en extra beveiliging is ingevoerd; Optimizely zegt ook actieve sessies te hebben beëindigd, tokens te hebben ingetrokken, toegang tot getroffen accounts te hebben gereset, codelevering via Cloudflare te hebben geblokkeerd en alle getroffen klanten te hebben geïnformeerd. Het onderzoek loopt door en Optimizely zegt relevante vervolgupdates op de statuspagina te publiceren.
Optimizely Web serveerde op 16 november kwaadaardige JavaScript aan bezoekers van 178 organisaties, meldt beveiligingsonderzoeker Scott Helme van Report URI, die 188 besmette snippets aantrof in 1.611 gecontroleerde bestanden.
Een website kon hierdoor kwaadaardige code uitvoeren terwijl de eigen webserver intact bleef. Op een eigen betaalformulier kon die code kaartgegevens onderscheppen; ze kon ook walletadressen vervangen en browsercookies uitlezen. Dezelfde code kon op iPhones en iPads exploitcode laden. Voor organisaties met klantaccounts of online betalingen veranderde daarmee direct de code die in de browser van klanten draaide.
De klantcode werd een afleverroute
Optimizely Web is een platform voor experimenten en personalisatie. Klanten laden daarvoor een JavaScript-snippet, een klein codebestand, vanaf cdn.optimizely.com, Optimizely’s content delivery network (CDN). Elk project heeft een veld Project JavaScript waarin klantcode op iedere pagina kan draaien. Volgens Report URI schreven aanvallers kwaadaardige code in dat veld bij meerdere klantprojecten. De rest van de snippet bleef intact en werd nog altijd via Optimizely's CDN met een geldig certificaat geleverd.
De onderzoekers vonden drie varianten: een directe verwijzing naar 1688360.cc/track.js, hetzelfde adres verborgen in Base64-codering en een kopie van de volledige payload in de snippet. De derde variant kon met de JavaScript-functie eval code uitvoeren die al in de snippet stond, ook als de externe host werd geblokkeerd. Sommige klanten leverden hun snippet via een eigen domein, maar werden toch geraakt omdat de code in hetzelfde Optimizely-project stond. Volgens Report URI ging het niet om een vervalst bestand uit de CDN-cache: Optimizely's CDN leverde de gewijzigde projectcode. Hoe aanvallers schrijftoegang tot zoveel projecten kregen, is niet vastgesteld. Een gecompromitteerd Optimizely-systeem, gestolen inloggegevens of een andere route blijven mogelijkheden.
De code keek mee bij betalen
De payload kon geldige walletadressen op pagina's vervangen, ook in formulierwaarden, bij kopiëren naar het klembord en in uitgaande webverzoeken. Om 13:43 UTC kreeg track.js ook een kaartskimmer. Die keek naar formulierinzendingen en uitgaande verzoeken met een kaartnummer, vervaldatum en CVV. Gehoste betaalvelden in ingebedde vensters (iframes) van Stripe of Adyen waren volgens de analyse buiten bereik. Kaartgegevens die een klant in een eigen formulier invulde, konden wel worden onderschept.
Wanneer de code een walletadres bij wallet- of betaaltekst verving, probeerde ze ook cookies die niet met HttpOnly tegen scripts waren afgeschermd, de pagina-URL en een schermafbeelding naar aanvallers te sturen. Op iPhones en iPads kon ze de Coruna- en DarkSword-exploitkits laden, aanvalstools voor verschillende iOS-versies. De payload werd die dag 26 keer opnieuw opgebouwd terwijl aanvallers functies toevoegden. Dat bewijst niet hoeveel kaart- of cookiegegevens zijn buitgemaakt.

KLM en ICS staan op de lijst
Van de 1.611 snippets die Report URI kon controleren, bleken er 188 bij 178 organisaties besmet. De lijst noemt KLM Nederland (deal.klm.nl) en ICS Cards (www.icscards.nl), naast banken, winkels, uitgevers en softwarebedrijven. BleepingComputer analyseerde gewijzigde scriptkopieën, publiceerde urlscan-waarnemingen van onder meer KLM en meldde ongeveer 7.000 dollar aan transacties op aanvallerswallets op 16 november. In dat artikel staat geen afzonderlijke urlscan-bevestiging voor ICS Cards.
De telling daalde in enkele uren. Report URI zag tussen 19:24 en 19:59 UTC 186 besmette snippets van 1.611 gecontroleerde bestanden. Om 20:56 UTC bevatten nog 169 van de 188 besmette snippets de code. De laatst gepubliceerde telling, om 21:52 UTC op 16 november, liet nog één besmette snippet zien, bij TalkTalk. Dat is een tijdgebonden waarneming, geen live-status van alle sites op het moment van schrijven.
De telling is geen volledige inventaris: Report URI baseerde die op snippets die het via eigen crawlgegevens kon vinden en zegt zelf dat het werkelijke aantal hoger kan liggen. BleepingComputer vroeg Optimizely om commentaar, maar had bij publicatie nog geen reactie. Geen van beide publicaties stelt vast hoe aanvallers schrijftoegang kregen; ook het aantal buitgemaakte kaartgegevens of cookies is onbekend.
De route via scripts keert terug
In juli verving een besmet Adform-trackingscript op sites van ongeveer 14.000 klanten gekopieerde walletadressen. Een dag voor deze Optimizely-melding beschreef VI hoe een aanvaller via extern advertentiebeheer kwaadaardige code aan een advertentietag toevoegde en technische bezoekgegevens verstuurde; een geslaagde iPhone-overname was daar niet vastgesteld. De mechanismen verschillen: bij Adform veranderde een leveranciersscript, bij VI het advertentiebeheer en bij Optimizely klantcode in een projectveld.
Report URI plaatst de Optimizely-aanval naast een eerdere golf van dezelfde injector via Kissmetrics, StorifyMe en Minute Media tussen 13 en 16 november. Het bedrijf verkoopt ook scriptbewaking en Content Security Policy-diensten, die het artikel als mogelijke detectie- en preventiemiddelen noemt. De telling komt uit een eigen crawl en is geen volledige inventaris van Optimizely-klanten. Geen van beide publicaties stelt vast hoe aanvallers schrijftoegang kregen; ook het aantal buitgemaakte kaartgegevens of cookies is onbekend.
Adform, VI en Optimizely verschillen in de plek waar de code werd gewijzigd. Bij alle drie veranderde een externe schakel wat de browser van de bezoeker uitvoerde. De eigen website bleef onder het eigen merk zichtbaar. Bij een checkout komen een wijziging bij de leverancier en de invoer van betaalgegevens samen in de browser van de klant.
Veelgestelde vragen
Grip op je webtechniek
Ik denk met je mee, ontwerp en bouw je website van idee tot livegang en automatiseer de koppelingen die erbij horen. Zo houd je grip op wat er draait, met self-hosted software waar dat kan.
Dit artikel is geproduceerd samen met het Agent Team. Meer over de redactie.
