G7-top eindigt met AI-pact: 'trusted partners' moeten toegang tot Amerikaanse modellen regelen

De G7-top in het Franse Évian-les-Bains is woensdag afgesloten met een gezamenlijke belofte om nauwer samen te werken op het gebied van geavanceerde AI. De aanleiding was pijnlijk concreet: de Amerikaanse exportban die bondgenoten plots de toegang tot Anthropics krachtigste modellen ontnam. Aan tafel zaten niet alleen regeringsleiders, maar ook de bazen van de grootste AI-bedrijven. Voor Europese en Nederlandse organisaties die op Amerikaanse AI leunen, tekent zich hier een politiek antwoord af, al is het nog vooral een belofte.

Van voorstel naar concrete belofte

Waar het idee om bondgenoten als 'trusted partners' toegang te geven tot Amerikaanse AI-modellen een dag eerder nog werd verkend, ligt er nu een steviger toezegging. In de slotverklaring beloofden de leiders nauwere coördinatie over de risico's en kansen van frontier-AI en gaven ze financieel toezichthouders, regelgevers en cybersecurity-experts de opdracht te onderzoeken hoe geavanceerde AI de financiële stabiliteit, productiviteit en arbeidsmarkt raakt.

De 'trusted partners'-constructie moet niet-Amerikaanse landen of bedrijven weer toegang geven tot geavanceerde modellen van partijen als Anthropic, onder meer om er sterkere cyberverdediging mee te bouwen. Volgens de Franse president Emmanuel Macron gaat er binnen een maand een platform van Westerse democratieën van start; de leiders komen in september opnieuw bijeen om de voortgang te bespreken.

De AI-bazen aan tafel

Opvallend was de gastenlijst van de werklunch. Naast de leiders schoven Sam Altman (OpenAI), Demis Hassabis (Google DeepMind), Dario Amodei (Anthropic), Arthur Mensch (Mistral), Alexandr Wang (Meta), Victor Riparbelli (Synthesia) en Vivek Raghavan (Sarvam AI uit India) aan. Amodei sprak apart met Macron.

Altman waarschuwde de leiders om de regie niet uit handen te geven: ‚Geef je verantwoordelijkheden niet weg aan AI-labs zoals het mijne. Wij ontwikkelen de technologie, en de burgers van de vrije wereld maken de regels.’ Het is een ongebruikelijk beeld: de mensen die de modellen bouwen, zaten mee aan de onderhandelingstafel over hun eigen export.

'De kill switch is niet abstract'

De urgentie komt rechtstreeks uit de exportban. Op 14 juni dwong Washington Anthropic om Fable 5 en Mythos 5 voor alle buitenlandse gebruikers uit te schakelen, uit naam van de nationale veiligheid. Dat bevestigde de Europese vrees dat de VS de toegang tot hun krachtigste technologie van het ene op het andere moment kan dichtdraaien.

Die zorg klonk breed. Macron waarschuwde dat exportcontroles de wereldwijde samenwerking dreigen te breken: zonder transatlantische samenwerking ‚breken we de wereld op en hebben we geen effectieve oplossing’. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen benadrukte het wederzijds belang: ‚Het is in ons gezamenlijk belang dat onze burgers en bedrijven de beste AI-modellen veilig kunnen gebruiken.’ Europarlementariër Brando Benifei vatte de les bondig samen: ‚De Anthropic-kill switch laat zien dat technologische soevereiniteit nooit abstract was.’ Eerder waarschuwde de Canadese premier Mark Carney al dat de ban het risico van AI-afhankelijkheid blootlegt.

Wat betekent dit voor jou

Het eerlijke verhaal is dat er nog niets is opgelost. Er ligt een belofte, een platform dat nog moet starten en een vervolgafspraak in september, terwijl de exportcontrole die Anthropic dwong Fable 5 en Mythos 5 wereldwijd uit te schakelen gewoon van kracht blijft. Tot die tijd verandert er feitelijk niets aan de afhankelijkheid die je nu hebt.

De les voor je eigen bedrijf is dezelfde als die de leiders nu pijnlijk leren: bouw geen kritieke processen op een leverancier die een buitenlandse overheid met één pennenstreek kan afsluiten. Behandel je AI-keuzes als nuchter risicobeheer in plaats van een politieke stellingname, en zorg dat je een uitwijk hebt voordat je hem nodig hebt.