China eist registratie vóór export van 23 AI-technologieën

China eist vanaf 16 oktober voorafgaande registratie vóór export van 23 AI-technologieën, als onderdeel van een bredere herziening van de Chinese uitvoercatalogus, aldus het ministerie van Handel.

Voor Nederlandse AI-inkopers zit de directe grens in wat een leverancier over de grens brengt. MOFCOM zegt dat API-, app-, web- en SaaS-toegang tot een groot model buiten de exportregels voor modellen valt. Overdracht van technologie of gebruiksrechten vanuit China kan wel registratie vragen. De melding ligt bij de Chinese exporteur, maar kan invloed krijgen op de leverplanning van Nederlandse afnemers.

De lijst richt zich op techniek

De gezamenlijke bekendmaking van het Chinese ministerie van Handel en het ministerie van Wetenschap en Technologie stelt een herziening voor van de catalogus met verboden en beperkte technologie-export. Het voorstel omvat 40 technologieën in kunstmatige intelligentie, biomedische technologie en zonne-energie. De AI-categorie telt 23 onderdelen rond grote modellen, agents, rekenclusters en informatieverwerking. Biomedische technologie telt vijf onderdelen en zonne-energie twaalf.

De conceptlijst stelt in totaal 14 technologieën voor als verboden en 26 als beperkt exporteerbaar. Die aantallen tellen de drie sectoren samen; de toelichting splitst niet uit hoeveel AI-onderdelen in elke groep vallen. De toelichting noemt twee concrete AI-voorbeelden. Autonome AI-technologie voor het genereren en veranderen van kwaadaardige code staat bij de voorgestelde verboden. AI-ondersteund zoeken naar softwarekwetsbaarheden staat bij de voorgestelde beperkingen.

De toelichting zegt dat voor de meeste technologieën specifieke technische indicatoren worden vastgelegd. Producten die met zulke technologie zijn gemaakt, vallen volgens het ministerie zelf buiten de beheermaatregel. De grens loopt dus langs de beschreven techniek en de technische criteria, niet automatisch langs elk product waarin die techniek een rol speelt.

De melding geldt tot de herziene lijst ingaat

De tijdelijke maatregel geldt vanaf de bekendmaking van 16 oktober tot de herziene catalogus formeel van kracht wordt. Een exporteur moet technologie uit de bijlage vóór uitvoer registreren via het platform van MOFCOM. Ook een export die al is begonnen maar op 16 oktober nog niet is afgerond, valt onder de registratie.

De registratie geldt voor verschillende vormen van technologieoverdracht. Dat omvat eigendomsoverdracht aan een partij buiten China, bijvoorbeeld van intellectueel eigendom, en het verlenen van gebruiksrechten op Chinese technologie aan een buitenlandse partij. Registratie geldt ook wanneer de eigenaar of feitelijke zeggenschap over Chinese technologie bij een buitenlandse partij terechtkomt. MOFCOM kan daarnaast andere situaties aanwijzen.

De aanvraag vraagt onder meer om basisgegevens van de exporteur en ontvanger, de bestemming, de technologie en het beoogde gebruik, plus het verwachte exportbedrag. Voor een Nederlandse organisatie kan de leveringsroute daarom van belang zijn: een modeldienst afnemen is een andere transactie dan technologie of intellectuele-eigendomsrechten uit China verkrijgen. De registratieplicht wordt bij de Chinese exporteur gelegd.

De maatregel vormt een concretere vervolgstap op de juli-verkenning waarin een mogelijk downloadverbod op modelgewichten, beperkingen op trainingsdata en chipproductie werden besproken. Eerder bespraken Chinese autoriteiten beperkingen op buitenlandse toegang tot China’s geavanceerdste AI-modellen. Die eerdere berichten gingen over opties die nog werden verkend; de nieuwe bekendmaking zet een tijdelijke registratie voor genoemde technologieën direct aan.

Modeltoegang krijgt expliciete uitzonderingen

MOFCOM zegt dat de meeste AI-technologie nog steeds vrij kan worden uitgevoerd. Technologie die al via open source, een wetenschappelijk artikel of een andere route in het publieke domein terechtkwam, wil het ministerie buiten de exportcontrole houden. Voor de resterende technologie hangt de beoordeling af van de exacte omschrijving en indicatoren in de conceptbijlage.

De toelichting maakt ook onderscheid tussen lokale installatie en toegang tot een dienst. Het lokaal uitrollen van een beperkt AI-model op een buitenlandse locatie valt volgens MOFCOM wel binnen het exportbeheer. Als een bedrijf dat doet op een eigen cloud in het buitenland, kan het gebruikmaken van een automatische vergunning. MOFCOM sluit API-aanroepen, apps, website-interactie en SaaS uit van de exportregels voor grote modellen. Ook een lichte lokale installatie van een beperkt groot model valt erbuiten.

Dat begrenst de betekenis voor Nederlandse bedrijven die Chinese modellen via een cloud-API of SaaS-dienst gebruiken. De bekendmaking sluit zo’n vorm van modeltoegang expliciet uit. Daarmee is niet iedere overdracht van modelgewichten of technische documentatie automatisch vrijgesteld. De openbare uitleg koppelt de uitzondering aan de specifieke technologieën, technische criteria en de vraag of de technologie al openbaar is.

De definitieve technische grens staat nog open

De lijst is een voorstel, geen definitieve herziening. De consultatie loopt van 16 oktober tot en met 15 november 2026; de bekendmaking noemt geen datum waarop de nieuwe catalogus daarna in werking treedt. De tijdelijke registratie loopt door tot dat moment. MOFCOM noemt de herziening regulier werk en zegt dat zij niet op een specifiek land, gebied of bedrijf is gericht.

De openbare toelichting beschrijft de hoofdlijn, maar geeft geen uitkomst per model of licentie. Daarvoor moet een exporteur de feitelijke technologie toetsen aan de omschrijvingen en criteria in de bijlage. Tot de definitieve catalogus geldt voor Nederlandse inkopers één duidelijk onderscheid. Een API- of SaaS-dienst valt buiten deze model-exportregels. Overdracht van technologie, gebruiksrechten of zeggenschap vanuit China kan wel registratie vragen. De modelnaam alleen bepaalt niet aan welke kant van die grens een contract valt.