Grote advocatenkantoren zien routinewerk verdwijnen naar AI

Routinematig juridisch werk verdwijnt snel bij grote advocatenkantoren doordat cliënten steeds vaker zelf AI inzetten voor eenvoudige juridische vragen, blijkt uit een rondgang van het FD langs zes kantoren, waaronder Loyens & Loeff, Freshfields en NautaDutilh. Het werk dat verdampt is het instapwerk: standaardvragen en routineklussen die tot voor kort de basis van de omzet vormden.

Voor een Nederlandse ondernemer die juridisch advies inkoopt, betekent dit twee dingen tegelijk. Eenvoudige vragen die je vroeger uitbesteedde, handel je nu deels zelf af met AI, dus de rekening voor routinewerk daalt. De bredere les raakt elke dienstverlener die op uren factureert: zodra de klant het instapwerk zelf doet, verschuift de waarde naar wat een machine niet kan, en dat verandert waar je je geld mee verdient.

Welk werk als eerste omvalt

De kantoren Loyens & Loeff, Freshfields, NautaDutilh, CMS, Houthoff en DLA Piper zien allemaal hetzelfde patroon: cliënten worden kritischer over wanneer ze een externe advocaat inschakelen. Loyens & Loeff merkt dat bedrijven bewuster afwegen welk juridisch werk ze zelf doen en wat ze uitbesteden. Voor complexe en specialistische zaken schakelen ze nog wel een advocaat in, en juist die zaken hebben nu de hoogste prioriteit om binnen te halen.

Van omzetverlies is voorlopig geen sprake. De kantoren melden nog geen daling; de jaarrekeningen over 2025 laten zelfs groei zien ten opzichte van 2024. De verschuiving zit dus niet in de cijfers van vandaag, maar in welk soort werk nog binnenkomt.

De kosten lopen op terwijl het routinewerk wegvalt

Terwijl het eenvoudige werk wegvalt, stijgen de kosten van de AI zelf. Legora, een bekend AI-platform voor juristen, stapt over van een vast abonnement naar afrekenen per gebruik: hoe meer advocaten het model gebruiken, hoe hoger de factuur. Kantoren die de beste modellen willen blijven draaien moeten rekening houden met AI-kosten die twee tot drie keer hoger uitvallen, schat legaltechexpert Douwe Groenevelt van Datacation. Enkele kantoren overwegen die stijgende AI-uitgaven door te berekenen aan hun cliënten.

Daarmee komt de strategische keuze bloot te liggen. Een kantoor betaalt straks meer voor de techniek die juist het best betaalde instapwerk overbodig maakt. Wie blijft rekenen per uur op werk dat een model in seconden doet, holt de eigen marge uit.

Waar dit heen wijst

De rondgang is het eerste concrete Nederlandse bewijs van een verschuiving die tot nu toe vooral theoretisch was. Dat de snelheidswinst van AI juist de hefboom onder het uurtarief van kenniskantoren ondermijnt, gold lang als voorspelling; nu benoemen zes van de grootste kantoren van het land het zelf. De reden dat echte advocaten voorlopig nodig blijven, is precies de plek waar de waarde naartoe schuift: oordeel, aansprakelijkheid en de zaken die te complex zijn om aan een model over te laten.

Voor elk kennisbedrijf, van advocatuur tot accountancy tot advies, ligt de vraag daarmee op tafel. Niet of je AI inzet, maar welk werk je laat automatiseren en welk menselijk oordeel je apart blijft beprijzen. De kantoren die dat nu scherp krijgen, bepalen zelf hun tarief. Wie wacht, laat de markt het bepalen.