Europas grootste techbeurs opent vandaag in Parijs terwijl de G7 in Évian vergadert. Eén vraag domineert beide agenda's: hoe maakt Europa zich minder afhankelijk van Amerikaanse AI?
Europas grootste techbeurs VivaTech opent vandaag in Parijs, in een tiende editie die meer dan 180.000 bezoekers verwacht. Tegelijk vergadert de G7 in het nabije Évian. Normaal gaat zo'n week over de nieuwste modellen en de grootste financieringsrondes. Dit jaar gaat het over iets ongemakkelijkers: hoe afhankelijk Europa is geworden van Amerikaanse AI, cloud en chips, en wat het daaraan wil doen.
De directe aanleiding is vers. Vorige week legde Washington een exportrichtlijn op die buitenlandse gebruikers de toegang tot Anthropics krachtigste modellen ontnam. Die Amerikaanse exportcontrole haalde Anthropics Fable 5 en Mythos 5 voor gebruikers buiten de VS offline en liet in één klap zien hoe kwetsbaar een Europese organisatie is die op een handvol Amerikaanse leveranciers leunt. Een politieke beslissing aan de andere kant van de oceaan, en je productieomgeving valt stil.
Van het podium tot de werklunch
Dat besef klinkt deze week overal door. De Franse premier Sébastien Lecornu was er onomwonden over: Europa kan niet leunen op tools die door buitenlandse mogendheden zijn ontwikkeld, en Frankrijk moet eigen gereedschap hebben. Telecombedrijf Orange verwoordde het in bedrijfstermen: het is glashelder hoe belangrijk het is dat Europa een AI-dienst heeft die het zelf controleert, een dienst die niet zomaar op een gril kan worden uitgezet.
Niet iedereen kiest dezelfde toon. Ana Paula Assis, topvrouw bij IBM, waarschuwde dat soevereiniteit draait om controle waar het ertoe doet, niet om waar de technologie vandaan komt. Het is een nuance die telt: soevereiniteit is geen synoniem voor "alleen nog Europees kopen", maar voor grip houden op je eigen data, processen en uitwijkmogelijkheden. De Europese Commissie hamerde er ondertussen op dat noodmaatregelen niet discriminerend mogen uitpakken voor partners. En achter de schermen schoof ook Anthropic-topman Dario Amodei aan bij een werklunch van de G7, samen met andere AI-bestuurders, volgens de verslaggeving rond de top.
De G7 in Évian borduurt voort op een gesprek dat al loopt. Eerder boog de top zich over een framework van vertrouwde partners die wel toegang houden tot Amerikaanse AI-modellen, en waarschuwde de Canadese premier Carney dat de Anthropic-ban het risico van AI-afhankelijkheid pijnlijk blootlegt. Wat in Parijs en Évian gebeurt, is dus geen incident maar een rode draad.
Plannen genoeg, de rekening blijft
Aan ambitie ontbreekt het niet. De Europese Commissie wil met AI-"gigafactories" grootschalige rekencapaciteit op eigen bodem neerzetten en de Europese cloud-, AI- en chipindustrie aanjagen. Frankrijk zet vol in op Mistral, dat in gesprek is over een investeringsronde van ongeveer 3 miljard euro als nationaal AI-kampioen.
Maar de praktijk is weerbarstig. Europese cloudalternatieven kosten al snel zo'n 40% meer dan hun Amerikaanse tegenhangers, en zelfs Europese kampioenen draaien voor een deel nog op Amerikaanse infrastructuur. Soevereiniteit is dus geen schakelaar die je omzet, maar een opdracht die geld, tijd en lef kost. De retoriek op het podium loopt voor op de werkelijkheid in de serverruimte.
Wat dit voor jou betekent
Je hoeft geen overheid of telecomreus te zijn om hier last van te krijgen. De vraag die deze week boven Parijs hangt, is precies de vraag die elke ondernemer en organisatie zou moeten stellen: wat gebeurt er met mijn bedrijf als één leverancier morgen de stekker eruit trekt, de prijs verdubbelt of door zijn eigen overheid wordt teruggefloten?
Dat is geen politiek standpunt, maar gewoon risicobeheer, en zo zou je digitale soevereiniteit ook moeten benaderen. Begin nuchter: breng in kaart welke kerntaken op welke leverancier draaien, en waar je geen alternatief hebt als die wegvalt. Zorg dat je data exporteerbaar is en dat kritieke functies niet aan één model of één cloud vastzitten. Wie een leverancier-onafhankelijke AI-stack opzet met uitwisselbare modellen, kan zonder paniek overstappen als de situatie verandert.
VivaTech laat dit jaar vooral zien dat het tij is gekeerd: niet de vraag óf je grip wilt op je technologie, maar hóe snel je die regelt. Het beste moment om die afhankelijkheid in kaart te brengen was vorig jaar. Het op een na beste moment is vandaag, terwijl het in Parijs nog over niets anders gaat.
