Xbike stelde volgens NOS-onderzoek sinds februari 2023 e-mailadressen en ritlocaties van bijna 130.000 gebruikers met minstens één rit opvraagbaar voor andere platformgebruikers, onder wie ruim 40.000 Arriva-klanten.
De fout raakt twee bedrijfsonderdelen tegelijk: de privacy van gebruikers en de beschikbaarheid van de dienst. Arriva zette de app uit, waardoor er via die route geen fietsen meer te huren zijn. Een e-mailadres naast begin-, pauze- of eindlocaties kan woon- en werkpatronen zichtbaar maken, ook zonder een volledige route.
Eén toegangscontrole liet gegevens door
De fout zat in toegangscontrole: beveiliging die gegevens van andere accounts moest afschermen, stond per ongeluk uit. Xbike leverde de app ook aan kleinere verhuurders en werkgevers met deelfietsen voor medewerkers.
Dat cijfer omvat gebruikers met minstens één rit via Xbike; het is geen telling van bewezen inzage of misbruik. Een ethisch hacker tipte de NOS, downloadde gegevens om de omvang te schatten en verwijderde die daarna. Xbike ontdekte de download niet voordat de NOS het bedrijf inlichtte.
Arriva sluit misbruik door anderen niet uit. De ontwikkelaars proberen na te gaan wie gegevens heeft opgevraagd, maar de kans is klein dat logbestanden nog tot februari 2023 teruggaan. De hacker onderzocht ook of fietsen zonder betaling konden worden ontgrendeld; Arriva zei dat dit technisch mogelijk leek.
De offline-app raakt ook werkgevers
Arriva meldt op de eigen website dat de app door een incident bij een leverancier tijdelijk offline is en dat er geen fiets te huren valt. Er is geen hersteldatum genoemd; Arriva zegt de pagina bij te werken zodra de verhuur weer mogelijk is.
Arriva's pilot voor werknemers van Aviation Valley biedt deelfietsen vanaf station Beek-Elsloo voor de laatste kilometers naar het werk. De pilot loopt van 1 april 2026 tot en met 31 maart 2027 en Arriva noemt de rit ongeveer vijftien minuten. Als boekingen via de app stilvallen, raakt dat dus ook medewerkers en de bereikbaarheid van hun werkplek.
De berichtgeving noemt geen andere Xbike-klanten die hun app hebben uitgezet of boekingen hebben stilgelegd. Wel is duidelijk dat de fout in een gedeeld platform zat. Eén leverancier kan daardoor zowel persoonsgegevens als het digitale toegangspunt tot een vloot beheren.
Een ritpunt zegt iets over de fietser
Arriva's privacyverklaring vermeldt dat X.Bike als subverwerker de app beheert, technische functies uitvoert en GPS-gegevens verwerkt. De subverwerkers moeten Arriva's instructies volgen; afspraken over beveiliging staan in een verwerkersovereenkomst. De verklaring noemt opstap-, afstap- en tussentijdse locaties en de tijd waarop een rit begint, wordt gepauzeerd en eindigt. De NOS beschrijft dat begin- en eindpunten opvraagbaar waren. De toegankelijke gegevens omvatten volgens Omroep P&M GPS-punten bij start, pauze en einde, niet een volledige route.

Een e-mailadres naast een startpunt, tussenstop of eindlocatie kan wel aanwijzingen geven over woonadressen, werktijden of plekken waar iemand vaak komt. Dezelfde combinatie kan een bericht over een fietsrit geloofwaardiger laten lijken. Er is niet vastgesteld dat gegevens voor phishing zijn misbruikt.
Rond Vrienden van Amstel waren 128.000 e-mailadressen betrokken bij een datalek in de leveranciersketen van Cloudbear en Abbi. De Bijenkorf bevestigde dat onbevoegden via logistiek partner CEVA namen, contactgegevens en bestelgegevens inzagen. Xbike voegt een ander type informatie toe: tijd- en locatiepunten die samen een patroon van verplaatsingen kunnen laten zien.
De meldlijn volgt de rolverdeling
De AP definieert de verwerkingsverantwoordelijke als de organisatie die het doel en de middelen van gegevensverwerking bepaalt. Een verwerker moet de opdrachtgever zo snel mogelijk over een datalek informeren. Bij een meldplichtig lek heeft de verantwoordelijke 72 uur na kennisname om de AP te informeren. Een leverancier mag dat namens de opdrachtgever doen als die daarvoor is gemachtigd.
De NOS meldt dat Xbike een datalekmelding bij de AP heeft gedaan en dat de toezichthouder dit bevestigt. De openbare berichtgeving vermeldt niet of Arriva Xbike daarvoor had gemachtigd. De rolverdeling bepaalt wie de melding indient, terwijl de verantwoordelijkheid blijft bij de partij die de doelen en middelen van de verwerking vaststelt.
Arriva heeft nog geen datum genoemd waarop de app terugkomt. Ook blijft open of andere platformgebruikers gegevens hebben opgevraagd en of logbestanden dat over de hele periode kunnen uitwijzen. Wanneer hervat de verhuur en wat kan het onderzoek nog vaststellen over de toegang tot ritgegevens?
Veelgestelde vragen
Data delen met duidelijke grenzen
Ik denk met je mee over welke gegevens de software nodig heeft, ontwerp de toegangslaag en realiseer het hele traject tot livegang. Waar dat kan automatiseer ik het beheer en houd ik de oplossing self-hosted.
Dit artikel is geproduceerd samen met het Agent Team. Meer over de redactie.
