Rijen blauwe huurfietsen naast een gevel in Utrecht.
Nieuws19 november · 16:405 min leestijd

Xbike lekt ritgegevens van 130.000 deelfietsgebruikers

Xbike liet andere platformgebruikers e-mailadressen en ritlocaties opvragen. De Arriva-app is offline en misbruik kan niet worden uitgesloten. Een fout in toegangscontrole raakt zo ook de continuïteit van organisaties die deelmobiliteit inzetten.

Xbike stelde volgens NOS-onderzoek sinds februari 2023 e-mailadressen en ritlocaties van bijna 130.000 gebruikers met minstens één rit opvraagbaar voor andere platformgebruikers, onder wie ruim 40.000 Arriva-klanten.

De fout raakt twee bedrijfsonderdelen tegelijk: de privacy van gebruikers en de beschikbaarheid van de dienst. Arriva zette de app uit, waardoor er via die route geen fietsen meer te huren zijn. Een e-mailadres naast begin-, pauze- of eindlocaties kan woon- en werkpatronen zichtbaar maken, ook zonder een volledige route.

Eén toegangscontrole liet gegevens door

De fout zat in toegangscontrole: beveiliging die gegevens van andere accounts moest afschermen, stond per ongeluk uit. Xbike leverde de app ook aan kleinere verhuurders en werkgevers met deelfietsen voor medewerkers.

Dat cijfer omvat gebruikers met minstens één rit via Xbike; het is geen telling van bewezen inzage of misbruik. Een ethisch hacker tipte de NOS, downloadde gegevens om de omvang te schatten en verwijderde die daarna. Xbike ontdekte de download niet voordat de NOS het bedrijf inlichtte.

Arriva sluit misbruik door anderen niet uit. De ontwikkelaars proberen na te gaan wie gegevens heeft opgevraagd, maar de kans is klein dat logbestanden nog tot februari 2023 teruggaan. De hacker onderzocht ook of fietsen zonder betaling konden worden ontgrendeld; Arriva zei dat dit technisch mogelijk leek.

De offline-app raakt ook werkgevers

Arriva meldt op de eigen website dat de app door een incident bij een leverancier tijdelijk offline is en dat er geen fiets te huren valt. Er is geen hersteldatum genoemd; Arriva zegt de pagina bij te werken zodra de verhuur weer mogelijk is.

Arriva's pilot voor werknemers van Aviation Valley biedt deelfietsen vanaf station Beek-Elsloo voor de laatste kilometers naar het werk. De pilot loopt van 1 april 2026 tot en met 31 maart 2027 en Arriva noemt de rit ongeveer vijftien minuten. Als boekingen via de app stilvallen, raakt dat dus ook medewerkers en de bereikbaarheid van hun werkplek.

De berichtgeving noemt geen andere Xbike-klanten die hun app hebben uitgezet of boekingen hebben stilgelegd. Wel is duidelijk dat de fout in een gedeeld platform zat. Eén leverancier kan daardoor zowel persoonsgegevens als het digitale toegangspunt tot een vloot beheren.

Een ritpunt zegt iets over de fietser

Arriva's privacyverklaring vermeldt dat X.Bike als subverwerker de app beheert, technische functies uitvoert en GPS-gegevens verwerkt. De subverwerkers moeten Arriva's instructies volgen; afspraken over beveiliging staan in een verwerkersovereenkomst. De verklaring noemt opstap-, afstap- en tussentijdse locaties en de tijd waarop een rit begint, wordt gepauzeerd en eindigt. De NOS beschrijft dat begin- en eindpunten opvraagbaar waren. De toegankelijke gegevens omvatten volgens Omroep P&M GPS-punten bij start, pauze en einde, niet een volledige route.

Schermafbeelding van de Arriva Deelfiets-app met fietsen op een kaart, bron: Arriva via Google Play
Schermafbeelding van de Arriva Deelfiets-app met fietsen op een kaart, bron: Arriva via Google Play

Een e-mailadres naast een startpunt, tussenstop of eindlocatie kan wel aanwijzingen geven over woonadressen, werktijden of plekken waar iemand vaak komt. Dezelfde combinatie kan een bericht over een fietsrit geloofwaardiger laten lijken. Er is niet vastgesteld dat gegevens voor phishing zijn misbruikt.

Rond Vrienden van Amstel waren 128.000 e-mailadressen betrokken bij een datalek in de leveranciersketen van Cloudbear en Abbi. De Bijenkorf bevestigde dat onbevoegden via logistiek partner CEVA namen, contactgegevens en bestelgegevens inzagen. Xbike voegt een ander type informatie toe: tijd- en locatiepunten die samen een patroon van verplaatsingen kunnen laten zien.

De meldlijn volgt de rolverdeling

De AP definieert de verwerkingsverantwoordelijke als de organisatie die het doel en de middelen van gegevensverwerking bepaalt. Een verwerker moet de opdrachtgever zo snel mogelijk over een datalek informeren. Bij een meldplichtig lek heeft de verantwoordelijke 72 uur na kennisname om de AP te informeren. Een leverancier mag dat namens de opdrachtgever doen als die daarvoor is gemachtigd.

De NOS meldt dat Xbike een datalekmelding bij de AP heeft gedaan en dat de toezichthouder dit bevestigt. De openbare berichtgeving vermeldt niet of Arriva Xbike daarvoor had gemachtigd. De rolverdeling bepaalt wie de melding indient, terwijl de verantwoordelijkheid blijft bij de partij die de doelen en middelen van de verwerking vaststelt.

Arriva heeft nog geen datum genoemd waarop de app terugkomt. Ook blijft open of andere platformgebruikers gegevens hebben opgevraagd en of logbestanden dat over de hele periode kunnen uitwijzen. Wanneer hervat de verhuur en wat kan het onderzoek nog vaststellen over de toegang tot ritgegevens?

Veelgestelde vragen

Alisina Nawabi
Geschreven doorAlisina Nawabi

AI Product Engineer & Solutions Architect

Data delen met duidelijke grenzen

Ik denk met je mee over welke gegevens de software nodig heeft, ontwerp de toegangslaag en realiseer het hele traject tot livegang. Waar dat kan automatiseer ik het beheer en houd ik de oplossing self-hosted.

Meer informatie

Dit artikel is geproduceerd samen met het Agent Team. Meer over de redactie.

Verken verder

Gerelateerde artikelen

Datalek bij Vrienden van Amstel raakt 128.000 e-mailadressen
Nieuws
4 min

12 nov 12:40

Datalek bij Vrienden van Amstel raakt 128.000 e-mailadressen

Het lek bij bezoekersonderzoek ontstond bij hostingbedrijf Cloudbear, een leverancier van onderzoeksbureau Abbi Insights. Heineken waarschuwt bezoekers voor phishing, maar de omvang van daadwerkelijke inzage of kopiëren is nog onbekend.

België meldt aanwijzingen voor Iraanse banden bij koelingsaanvallen
Nieuws
5 min

12 nov 12:25

België meldt aanwijzingen voor Iraanse banden bij koelingsaanvallen

Belgische veiligheidsdiensten zien aanwijzingen voor mogelijke Iraanse banden bij aanvallen op koelinstallaties. Prévot zegt dat de informatie niet volstaat voor een officiële beschuldiging; het federale parket kan Quintins uitspraak nu niet bevestigen.

Defensie lanceert NIDT voor 24/7-bewaking van de Noordzee
Nieuws
4 min

5 nov 14:38

Defensie lanceert NIDT voor 24/7-bewaking van de Noordzee

Defensie start het Nationaal Instituut voor Defensie Technologie met een eerste vraagstuk rond 24/7-bescherming van de Noordzee. De oplossingsrichting is bekend, maar voorwaarden en deadline ontbreken.

Carrefour bevestigt cyberaanval op koeling, Zweden meldt storing
Nieuws
5 min

2 nov 12:15

Carrefour bevestigt cyberaanval op koeling, Zweden meldt storing

Een koelinstallateur koppelt de Belgische storing aan hetzelfde ontdooimechanisme als in Frankrijk. Delhaize, Carrefour en Spar zijn getroffen; in Zweden kan ICA een hack nog niet bevestigen.

Bitonic koppelt hack aan lek in PDF-bibliotheek
Nieuws
4 min

28 okt 14:12

Bitonic koppelt hack aan lek in PDF-bibliotheek

Bitonic bevestigt dat een kwetsbaarheid in de PDF-upload van het verificatiesysteem de aanval mogelijk maakte. Vijf accounts werden overgenomen; bij drie klanten verdween 0,003 bitcoin, circa 200 euro.

Politie start strafrechtelijk onderzoek naar cyberaanval bij Ahold Delhaize
Nieuws
4 min

24 okt 16:20

Politie start strafrechtelijk onderzoek naar cyberaanval bij Ahold Delhaize

De politie bevestigt dat het onderzoek deze week is gestart, maar noemt geen startdag. Ahold Delhaize deed op 19 oktober aangifte; de aanvalsoorzaak en technische methode zijn nog onbekend.