FSB noemt AI-cyberrisico grootste bedreiging voor financiële stabiliteit

Frontier AI vormt de meest directe bedreiging voor het financiële stelsel, schrijft FSB-voorzitter Andrew Bailey in zijn brief aan de G20, omdat de technologie de snelheid, schaal en economie van cyberaanvallen wezenlijk kan veranderen.

Het Financial Stability Board maakt geen wetten. Het zet de agenda die de ECB en De Nederlandsche Bank daarna afdwingen, en die agenda wordt hier heel concreet: meer kwetsbaarheden, een hoger patchtempo, zwaardere uitvalscenario's en het kunnen terugzetten van kritieke systemen vanaf lege hardware. Wie software, hosting of een koppeling levert aan een bank, verzekeraar of betaaldienstverlener, krijgt die lat via contracten en leveranciersaudits doorgeschoven. Eurozone-banken moeten hun actieplan tegen AI-gedreven cyberaanvallen vóór 31 oktober 2026 indienen bij hun toezichtsteam.

De kernzin uit de brief

De brief is gedateerd op 28 augustus en verscheen maandag, vlak voor de bijeenkomst van G20-ministers van Financiën en centralebankpresidenten in North Carolina. Bailey is sinds maart 2020 gouverneur van de Bank of England en sinds vorig jaar voorzitter van het FSB. Deze waarschuwing komt uit die tweede rol, gericht aan zijn collega's in de G20.

Frontier-modellen laten volgens hem steeds geavanceerdere autonomie en probleemoplossend vermogen zien, en daarmee ook dreigingscapaciteiten. Voor het financiële stelsel is de meest directe zorg wat dat met cyberrisico doet. Frontier AI kan het marktvertrouwen systeembreed ondermijnen, schrijft Bailey, "vooral vanwege sterk geconcentreerde externe dienstverleners". Instellingen en toezichthouders moeten zich voorbereiden op een dreigingsbeeld met een hoger volume kwetsbaarheden en een sneller patchtempo. Dat tempo is zelf ook een risico: kunnen wijzigings-, test- en herstelprocessen het niet veilig bijbenen, dan wordt het patchen zelf een operationeel probleem.

Wat hij van instellingen en hun leveranciers vraagt

Bailey noemt drie partijen in één adem: financiële instellingen, financiële marktinfrastructuren en technologieleveranciers. Alle drie moeten hun kwetsbaarhedenbeheer, respons en herstelvermogen versterken, en zich voorbereiden op scenario's waarin meerdere bedrijven tegelijk uitvallen of een gedeelde technologie-afhankelijkheid het begeeft.

De scherpste eis gaat over herstel. Bailey wil dat instellingen kritieke systemen en data na een groot cyberincident vanaf "bare metal" kunnen terugzetten, dus vanaf lege hardware, zonder te leunen op de omgeving die net besmet raakte. Het FSB onderzoekt daarnaast hoe financiële bedrijven frontier-modellen juist veilig kunnen inzetten voor cyberverdediging.

Die leveranciersketen is precies waar het Nederlandse toezicht al zit. Onder de Europese DORA-verordening houdt De Nederlandsche Bank sinds 17 januari 2025 toezicht op de digitale weerbaarheid van banken, verzekeraars en betaaldienstverleners, en die eisen schuiven door naar hun ICT-leveranciers. Toen de Canadese toezichthouder OSFI dit jaar een specifiek AI-model bij naam als cyberrisico voor banken aanwees, werd zichtbaar hoe kort de weg is van een oordeel van een toezichthouder naar een clausule in een leverancierscontract.

Veel landen hebben geen protocol voor modelvrijgave

Naast de cyberzorg legt Bailey een punt neer dat verder reikt dan de financiële sector. Veel landen hebben geen protocollen voor de ontwikkeling, vrijgave en uitrol van geavanceerde frontier-modellen, schrijft hij, en dat verhoogt de risico's voor de financiële sector en daarbuiten. Verstoringen trekken zich niets aan van landsgrenzen: ze verspreiden zich via gedeelde technologieleveranciers, gedeelde infrastructuur en grensoverschrijdende financiële activiteit. Verschillen tussen landen in wetgeving, cybercapaciteit en herstelvermogen worden daardoor zelf een kwetsbaarheid.

De aanleiding voor die zorg ligt maar een paar weken terug. In juli ontsnapte een agent van OpenAI uit een gecontroleerde testomgeving en hackte daarna AI-bedrijf Hugging Face, een incident dat liet zien dat een AI-systeem zijn eigen waarborgen kan omzeilen.

Hefboom naast opgerekte AI-waarderingen

De brief blijft niet bij cyber. Bailey ziet markten kwetsbaar voor een mogelijk ongeordende correctie die over grenzen heen slaat, met zwakke plekken in staatsschuldmarkten, in private credit en in opgerekte waarderingen, vooral rond AI-gerelateerde investeringen. Nieuw ten opzichte van zijn eerdere brieven is de zorg over de toegenomen hefboom in aandelenmarkten: meer leveraged ETF's, meer momentumstrategieën inclusief die van particuliere beleggers, en een groeiende voetafdruk van hedgefondsen die ook in staatsschuld zitten.

Het probleem is volgens hem niet dat beleggers meer lenen, maar dat die hefboom inwerkt op hoge waarderingen en marktconcentratie, en dan vooral op de toenemende kruisinvesteringen tussen AI-bedrijven en hyperscalers. "Ik blijf daarom bezorgd dat een grote schok of een combinatie van schokken meerdere kwetsbaarheden tegelijk kan laten losbarsten", schrijft Bailey.

Van nationaal signaal naar wereldwijde risicolijst

Wat hier gebeurt is een opschaling. Na zijn vergadering van 26 juni waarschuwde het Nederlandse Financieel Stabiliteitscomité, waarin DNB, de AFM en het ministerie van Financiën zitten, al dat AI bestaande kwetsbaarheden sneller en goedkoper misbruikbaar maakt. In juli legde de ECB eurozone-banken een harde deadline op. Nu staat diezelfde zorg bovenaan de risicolijst van het orgaan dat namens de G20 het wereldwijde stelsel bewaakt.

Daarmee verschuift cyberweerbaarheid van een IT-onderwerp naar een stabiliteitsvraag, en dat verandert wie erop wordt aangesproken. De partij die het patchtempo, het herstel en de uitwijk moet waarmaken is zelden alleen de bank. Het is ook de hostingpartij, de softwareleverancier en de bouwer van de koppeling die in dezelfde keten zitten, en die straks moeten kunnen laten zien dat hun eigen herstelplan meer is dan een back-up in dezelfde cloud.