Aanvallen raken koeling bij EFS en vijf Duitse winkels

EFS meldt dat een incident bij zijn koeltechniekleverancier op 2 november de besturing van koelcellen op drie locaties raakte; vijf Duitse supermarkten zetten hun koeling rond die datum op verwarmen.

Voor een Nederlandse winkel, zorginstelling of koelhuis zit de inzet in continuïteit: in Frankrijk werd een koeltechniekleverancier getroffen, terwijl een Duitse Edeka-uitbater externe onderhoudstoegang noemt. De voorraad ligt lokaal. Alarmen, temperatuurcontrole en een route om producten veilig te stellen bepalen of de verstoring schade oplevert.

Drie EFS-locaties hielden hun voorraad veilig

De Franse bloedservice zegt dat zij zelf niet rechtstreeks het doelwit was. Het incident trof een leverancier van koeltechniek. De toezicht- en besturingsinstallaties voor koelcellen op drie EFS-locaties werden geraakt, waarna temperatuur- en ontdooidrempels op zeer hoge waarden kwamen te staan. In die koelcellen liggen bloedproducten voor zorginstellingen en monsters voor EFS-biobanken.

EFS schrijft dat zijn alarm- en controlesystemen de afwijkingen snel opmerkten. Medewerkers konden de betrokken apparatuur beheersen of uitschakelen en producten preventief naar andere koelruimtes verplaatsen. Het ging onder meer om plasma voor transfusies en plasma voor de productie van geneesmiddelen. De bloedservice meldt geen gezondheidsgevolgen of verlies van bloedproducten; inzameling en distributie gingen door. De controle van alle temperaturen is aangescherpt, samen met de Franse cybersecuritydienst ANSSI en het ministerie van Volksgezondheid. EFS meldt dat geen bloedproducten verloren gingen en de inzameling en distributie doorgingen.

Vijf Duitse winkels moesten voedsel afvoeren

De Tagesschau-lijst telt vijf getroffen winkels in drie deelstaten: twee CAP-markten, een REWE en twee Edeka-filialen in Noordrijn-Westfalen, Nedersaksen en Beieren. De koelinstallaties werden in de nacht van koelen op verwarmen gezet. Winkels moesten grote hoeveelheden voedsel weggooien. Voor de vijf winkels samen is nog geen totaalbedrag aan schade gepubliceerd.

De eigenaar van Edeka Ernst in Reisbach vertelde BR dat de koelinstallaties op 50 graden verwarmen waren gezet en daarna van internet zijn gehaald. Dat is de gemelde instelling, niet een meting van de temperatuur van alle producten. De winkel hield de betrokken apparatuur offline totdat de veiligheidsvragen waren opgehelderd. De manager van een Edeka in Lilienthal zei tegen Radio Bremen dat een hele container met voedsel ter waarde van minstens 64.000 euro moest worden afgevoerd. Hij zei ook dat het koelbedrijf op afstand via internet bij de installatie kon. Dat maakt de verbinding relevant voor het onderzoek, maar bewijst niet dat dit de ingang van de aanval was.

De meldingen sluiten aan op eerdere incidenten

De Duitse en Franse berichten komen tijdens een bredere Europese reeks koelstoringen. Danfoss vertelde de NOS dat in Nederland bij minstens zeventien bedrijven temperaturen waren aangepast. De Danfoss-meldingen over zeventien Nederlandse bedrijven en Hansens waarschuwing voor verstoring van de voedselketen waren al onderdeel van de Europese berichtgeving.

Na eerdere compromitteringen van koelsystemen bij Franse supermarktketens waarschuwde het Belgische CCB op 13 oktober dat beheerinterfaces van vier families koelregelaars vermoedelijk publiek bereikbaar waren. Het ging om Copeland xweb, Danfoss AK-SC, Danfoss AK-SM en Dixell xweb. Het CCB adviseerde internettoegang weg te nemen, firmware bij te werken en temperatuur- en ontdooiconfiguraties te controleren. De waarschuwing over vier families koelregelaars na compromitteringen bij Franse supermarkten beschrijft een eerder risico in dezelfde techniekfamilie. Die context identificeert niet de apparatuur in de EFS- of Duitse incidenten. De BBC meldde dat in oktober honderden Franse supermarkten voedsel verloren nadat hun koeling was aangevallen; de eerdere Franse incidenten waarbij Intermarché en Coopérative U koelproblemen en voedselverlies meldden laten zien dat vergelijkbare schade al eerder is voorgekomen.

De technische samenhang blijft onbewezen

De EFS-verklaring noemt geen leverancier, model, softwareversie, account of toegangsroute. In Duitsland vertelde een Edeka-uitbater dat de koeltechniek op afstand via internet bereikbaar was, maar de berichtgeving stelt niet vast dat die verbinding is misbruikt. De openbare bronnen wijzen geen gedeelde onderhoudspartij of gemeenschappelijke techniek aan. Dezelfde soort temperatuurwijziging en een vergelijkbare datum maken de incidenten nog niet tot één bevestigde aanvalscampagne.

EFS schrijft dat zijn alarmen en noodverplaatsingen de bloedproducten beschermden. De Duitse winkels melden weggegooide voorraad, waaronder volgens een lokale manager minstens 64.000 euro aan goederen op één locatie. Totdat leveranciers, retailers of onderzoekers concrete gegevens over apparatuur en toegang publiceren, ligt de Europese overeenkomst in de gevolgen voor de koudeketen; de technische relatie tussen de aanvallen blijft open.